قدرت هاي بزرگ درباره چهارچوب قطعنامه سوم تحريمي عليه ايران به خاطر پيگيري جاه طلبي هاي هسته اي اين کشور به توافق رسيده اند. جامعه جهاني عليرغم برخي اختلاف نظرها درباره جزييات، بر سر اين موضوع که ايران نبايد سلاح هسته اي داشته باشد متفق القول هستند.
گزارش اخير امنيتي ايالات متحده از توقف برنامه تسليحات هسته اي ايران در سال 2003 خبر داده بود. به نظر مي رسد اين گزارش درها را براي تنبيهات جديد بين المللي عليه تهران باز کرده است.
در ابتدا برآوردهاي امنيتي ماه دسامبر موجب سردرگمي نزد هم پيمانان ايالات متحده شد. آنها گزارش را عامل توقف تلاش هاي همه جانبه براي اعمال فشار بر ايران مي ديدند. اما توافق هفته جاري درباره اصول قطعنامه جديد، نگراني هاي موجود درباره عزم آمريکا در اقدام نظامي يکجانبه عليه تاسيسات هسته اي ايران را برطرف نمود. بعضي ديپلمات ها مي گويند نگراني هايي که از استفاده آمريکا از تنبيهات سازمان ملل به عنوان پيش زمينه دست زدن به چنين اقدامي وجود داشت، راه را براي قطعنامه جديد هموارتر کرده است.
عکس العمل مقامات تهران به اين اقدام بين المللي شتاب زده بود. اين مقامات مي گويند عزم ايران در پيگيري برنامه هسته اي اش سست نمي شود. اين شامل غني سازي اورانيم هم مي شود که مي تواند براي ساخت بمب هسته اي به کار رود.
خبرگزاري ايسنا به نقل از محمود احمدي نژاد گفت: "ملت ايران راهش را انتخاب کرده و به آن ادامه مي دهد. اين اقدام غير قانوني (شوراي امنيت) ملت ايران را از مسيرش منحرف نمي سازد."
پنج عضو دايم شوراي امنيت بعلاوه آلمان در ديدار وزيران خارجه اين کشورها در برلين در روز سه شنبه در مورد قطعنامه به توافق رسيده اند. انتظار نمي رود قطعنامه سوم تحريم هاي اقتصادي سخت تري را نسبت به دو مورد قبلي دربرداشته باشد.
تنبيهات مورد نظر شامل ممنوعيت هاي مسافرتي برخي افراد کليدي ايراني، ايجاد محدوديت در شاخه هاي تجاري و نظامي مرتبط با برخي فعاليت هاي هسته اي ايران و نيز نظارت بر بانک ها و موسسات مالي ايراني در ارتباط با برنامه هسته اي خواهد بود.
اين قطعنامه به مراتب ضعيف تر از چيزي است که شرکاي ايالات متحده، شامل فرانسه و انگلستان، در ماه هاي اخير بدنبال آن بودند. اما به گفته برخي کارشناسان، بعضي از نظارت هاي فراگير توسط قدرت هاي بين المللي از جمله فشارهايي قلمداد مي شود که ايران آنها را دوست ندارد.
ميکاييل ياکوبسن، يک کارشناس مسايل ضد تروريسم و امنيتي از موسسه مطالعات خاور نزديک در واشنگتن، مي گويد هرچند قطعنامه جديد شامل نوعي از نظارت با کارايي بالا نيست، اما به اعتقاد او نظارت هاي صورت گرفته بر تحريم هاي ايران همچنان يک ابزار مفيد است.
آقاي ياکوبسن گفت: "چيزي که برآوردهاي امنيت ملي آمريکا پيشنهاد کرده است اين است که ايراني ها تصميم خود را بگيرند. اين شامل برنامه هسته اي آنها ست- بر اين اساس که آيا مقرون به صرفه است، و اينکه فشارهاي بين المللي چه تاثيري مي تواند بر روي آنها داسته باشد."
ياکوبسن مي گويد ايجاد يک گروه نظارتي مستقل کارآمد ترين اقدام است. همانطور که سازمان ملل اين کار را در مورد نمونه هاي ديگري از تحريم ها، نظير سودان و سومالي، انجام داده است. تا کنون تحريم هاي ايران توسط برخي از کشورها مراعات شده و البته اين در همه موارد هم الزامي نبوده است.
عزم جديد براي تصويب قطعنامه سوم در حالي بدست آمده که به اذعان گزارش سازمان حسابرسي ايالات متحده، بخش اعظم تحريم هاي 20 ساله آمريکا عليه ايران بي فايده بوده است. برخي کارشناسان با يافته هاي اين گزارش قوياً مخالفند و مي گويند تحريم هاي اخير که موسسات ايراني و برخي افراد را هدف گرفته اند، بر روي اقدامات اين کشور اثرگذار بوده اند.
ياکوبسن مي گويد در هر حال قطعنامه سوم به خاطر ارسال علايمي از همبستگي و هوشياري بين المللي مفيد خواهد بود. او اضافه مي کند: "اين يک پيام نمادين را به ايران مي فرستد، مخصوصاً اينکه روسيه و چين هم در آن نقش دارند. اين بهتر از حالتي است که ايران ببيند شوراي امنيت فلج شده و نمي تواند قدم پيش بگذارد."
ياکوبسن گفت شوراي امنيت ضمناً ممکن است اقدامات سفت و سخت تري را در تحريم هايش بگنجاند و اين با تصويب قطعنامه سوم و نمايش قدرت آن امکانپذير است. او اشاره کرد تلاش هاي اتحاديه اروپا براي سخت تر کردن تحريم هاي ايران از سوي برخي کشورها نظير آلمان مورد حمايت قرار گرفته و آنها منتظرند ببينند شوراي امنيت در اين مورد چه خواهد کرد.
مقامات ايران همزمان با انتخابات پيش روي مجلس در ماه مارس آينده، نسبت به هر گونه علايمي از فشارهاي جديد بين المللي حساس هستند.
کارشناسان مي گويند تضميني وجود ندارد که قطعنامه جديد چطور توسط مردم ارزيابي شود زيرا انتظار مي رود رهبران محافظه کار کشور بازي ما- دربرابر- دنيا را به راه بياندازند. با اينحال قدرت هاي اروپايي آماده "کمک به ميانه روهاي ايراني براي موفقيت هستند"درحاليکه "تندروها" مشغول منزوي ساختن ايران هستند.
منبع: کريستين ساينس مانيتور – 24 ژانويه