گزارش لوس آنجلس تايمز از مراکز قدرت در ايران

‏برزو درآگاهي ‏
‏ ‏
آيت الله علي خامنه اي در گردهمايي ماه نوامبر در ميان جمع نيروهاي بسيج و فرماندهان سپاه پاسداران، نه با لحن ‏کوبنده فردي که در کشور خود، نماينده خدا بر روي زمين بشمار مي رود، بلکه با لحن خشمگينانه مدير شرکتي ‏که از کارکنان خود انتقاد مي کند، سخن گفت. ‏
‏ ‏
علي خامنه اي به معاونان خود دستور داده بود که خصوصي سازي مؤسسات دولتي مانند شرکت مخابرات، سه ‏بانک دولتي و دهها شرکت کوچک نفت و پتروشيمي را آغاز کنند. اما زيردستان او که چهارچشمي مراقب منابع ‏نفوذ و قدرت خود هستند، دستور او را ناديده گرفتند. ‏
‏ ‏
پس از گذشت ماهها از صدور اين فرمان، خامنه اي، سران حکومت را در يک نشست استثنايي جمع کرد. رئيس ‏جمهور احمدي نژاد و وزراي کابينه اش به همراه روحانيون برجسته، رئيس مجلس، استانداران و مديران صدا و ‏سيما و اتاق بازرگاني ايران نيز در اين نشست حضور داشتند. ‏
‏ ‏
در حاليکه دوربين هاي تلويزيون از اين نشست فيلمبرداري مي کردند، خامنه اي به آنها گفت، به سرعت تعدادي ‏از قوانين را تصويب کنند و برخي از مؤسسات را به فروش برسانند. او خاطر نشان کرد:" آن کساني که با اين ‏سياست ها مخالفند، آنهايي هستند که منافع و نفوذ خود را از دست مي دهند."‏
‏ ‏
اما سيستم اعتنايي نکرد. تا ماه نوامبر يعني نه ماه پس از انتقاد علني خامنه اي و تقريبا ً يک سال و نيم پس از ‏صدور فرمان او، تقريبا ً هيچ اتفاقي نيفتاد. به گزارش مجله ميدل ايست اکونوميک دايجست، تنها دو شرکت از ‏‏240 مؤسسه دولتي که مدنظر خامنه اي بودند، فروخته شدند. ‏
‏ ‏
تحليلگران غربي سال ها تلاش کرده اند نحوه عملکرد داخلي رهبري ايران را درک کنند. به اعتقاد بسياري از ‏آنها، حکومت ايران به شدت تحت کنترل روحانيون شيعه است. اما قدرت روحانيون پيوسته کاهش يافته و به طور ‏روزافزون در ميان سران ستيزه جوي نظام نظارت و موازنه، که توسط شريعت اسلام و قانون مدني، روابط ‏شخصي و بوروکراسي تعريف شده، پراکنده شده است. ‏
‏ ‏
تحليلگران مسائل ايران در تلاشند تشخيص دهند که کدام مقامات ايران و تا چه اندازه صاحب اقتدارند. هنگامي که ‏مقامات ايران به اظهارنظر علني مي پردازند، اغلب معلوم نيست که آيا آنها سياست تثبيت شده و يا درگيري ميان ‏خودشان را بيان مي کنند. محافل متحدالمرکز نفوذ و قدرت که از آيت الله خامنه اي سرچشمه مي گيرند، ‏دربرگيرنده روحانيون، دولت و مقامات نظامي هستند که در پايين ترين رده ها شامل بسيجيان و تاجران بانفوذ اند. ‏اين محافل تقريبا ً 15 درصد از جمعيت 70 ميليون نفري ايران را تشکيل مي دهند. ‏
‏ ‏
حتي فردي که در ايران، بلندپايه ترين روحاني اسلام شيعه بشمار مي رود، خود را در تنگنا و چالش مي بيند. علي ‏افشاري، تحليلگر و از فعالان اسبق دانشجو که هم اکنون در واشنگتن زندگي مي کند، مي گويد، آنهايي که در ‏درون حلقه قدرت ايران هستند، بر اساس قوانين منحصر به فرد عمل مي کنند. افشاري مي گويد:"حکومت ايران ‏يک دموکراسي و يا يک رژيم خودکامه مطلق نيست. يک نظام کمونيستي، سلطنتي و يا ديکتاتوري هم نيست، بلکه ‏ترکيبي از اينهاست." ‏
‏ ‏
در زبان سران حاکم بر ايران، به آنهايي که جايگاهشان واقعا ً مهم است، اصطلاحا ً "خودي" گفته مي شود. خودي ‏ها قبول دارند که خامنه اي يک حق خدادادي براي حکومت کردن دارد. يک فعال سياسي مي گويد:" در جامعه ‏ما، يک خط قرمزي بين خودي ها و غيرخودي ها وجود دارد. اگر شما هيچوقت طرف درست اين تقسيم بندي ‏نبوده ايد، گناهکار تلقي مي شويد تازماني که خلاف آن ثابت شود. اگر شما خودي نيستيد، حق نداريد انتقاد کنيد."‏
‏ ‏
اما از ابتداي انقلاب اسلامي، سران ايران بر سر ميزان گسترش حلقه هاي قدرت و حد وحدود انتقاد از رهبري با ‏يکديگر جنگيده اند. حتي آنهايي که در لايه هاي بيروني قدرت هستند، مي توانند به اقتدار رهبري ضربه بزنند، ‏خصوصا ً اگر جايگاهي هم در دستگاه روحانيت داشته باشند. به عنوان مثال، به رغم تعليق حکم سنگسار آن عده ‏اي که متهم به جرائم اخلاقي هستند، امسال يک قاضي در روستاي تاکستان اين حکم را براي مردي که متهم به زنا ‏بود، صادر کرد. هاشمي شاهرودي رئيس قوه قضائيه بجاي اخراج اين قاضي اظهار داشت:" بهر حال سنگسار ‏بخشي از قانون اسلام است."‏
‏ ‏
اگرچه مردم عادي براي انتقاد از ساختار قدرت آزادي محدودي دارند، اما به گفته تحليلگران و مقامات ايران، ‏رؤساي سازمان هاي دولتي مشتاقانه از نتايج نظرسنجي ها درباره عملکرد مديران خود و نگرش مردم درباره ‏کليه مسائل، از پوشش زنان گرفته تا صلح با آمريکا، استقبال مي کنند. بسياري از سران ايران نگرانند که يک قيام ‏مردمي شبيه آنچه که شاه و يا حکومت هاي کمونيستي اروپايي شرقي را سرنگون کرد، صورت بگيرد. در طول ‏دهه هاي گذشته، سران ايران يکي پس از ديگري تلاش کرده اند اين نظام پيچيده را کنترل کنند، اما موفق نشده اند.‏
‏ ‏
يک ديپلمات غربي مستقر در تهران مي گويد:"مراکز قدرت بسيار زيادي در ايران وجود دارند. نظام به گونه اي ‏طراحي شده است که به هيچ کس اجازه ندهد کنترل کامل را در دست گيرد." محسن سازه گرا يکي از مقامات ‏اسبق ايران که زماني يکي از "خودي ها" بود و اکنون منتقد شديد نظام ايران است، مي گويد:" خامنه اي در حال ‏حاضر در ميان نيروهاي اطلاعاتي، سپاه پاسداران و رسانه هاي تندرو محاصره شده است. آنها وانمود مي کنند که ‏به دستورات خامنه اي عمل مي کنند، اما هر کاري که مي خواهند مي کنند." در همين راستا يک وکيل هم مي ‏گويد:" اگر از من بپرسيد، "چه کسي ايران را اداره مي کند؟"، مي گويم، همه کس و هيچ کس."‏
‏ ‏
منبع: لوس آنجلس تايمز، 31 دسامبر ‏