به دنبال پيشنهاد تغيير نام "خليج فارس" به "خليج دوستي" از سوي دبير شوراي عالي امنيت ملي جمهوري اسلامي، مرکز پژوهش هاي مجلس نيز پيشنهاد داد که نام درياي خزر به درياي کاسپين تغيير کند.
سايت رسمي مرکز پژوهش هاي مجلس که رياست آن را يکي از راستگرايان شناخته شده بر عهده دارد در گزارشي که ديروز انتشار داد با ابراز ترديد در مورد مناسب بودن نام "درياي خزر" اعلام کرد: "با عنايت به عدم تناسب نام «درياي خزر» بر پهنه درياي شمال ايران، مناسب است براي نامگذاري اين دريا كميتهاي مركب از نهادهاي مسئول به منظور تصميمگيري جدي در اين خصوص تشكيل شود تا منافع ملي كشور را در اين زمينه حفظ كند".
در گزارش مرکز پژوهش هاي مجلس يکي از نام هاي مناسب براي بزرگترين درياچه جهان براي نمونه "کاسپين" توصيه شده و آمده است: "از باب نمونه استفاده از نام كاسپيان كه از سوي دولت براي استفادههاي بينالمللي توصيه شده بايد با اين توجه باشد كه اصولا واژه كاسپيان برآمده از قوم كاسپ است كه قبل از آرياييها در ايران ميزيستند و اين نام يك نام ايراني است".
در گزارش مرکز پژوهش هاي مجلس علت چنين پيشنهادي درخواست يکي از نمايندگان مجلس براي تعيين تکليف نام "پهنه آبي شمال ايران" ذکر و يادآوري شده که اين دريا جامعه بين المللي با عنوان Caspian Sea و در کشورهاي عربي با عنوان "بحرالقزوين" شناخته مي شود.
مركز پژوهش ها در ادامه گزارش خود با طرح سوالاتي در مورد اينكه "دليل اين تنوع نامگذاري چيست؟" يا "اصلا كدام نام برازنده اين دريا و آيينه تمام نماي هويت تاريخي آن به دور از تعصبات تنگنظرانه است، به گونهاي كه اين پهنه آبي هم از آَشفتگي نامگذاري برهد و هم نام آن حاصل هويت تاريخياش باشد؟" تاريخچه کوتاهي از دوبار تغيير نام اين دريا در دوران جمهوري اسلامي ذکر و در عين حال تائيد کرده که در تاريخ معاصر و در ميان ايرانيان اين دريا بيشتر از هرچيز با نام "درياي خزر" ناميده شده است.
سه نام در ده سال
پيش از اين در سال 1375 نيز مقامات جمهوري اسلامي بر اساس مصوبه هيئت وزيران، تلاش کردند تا نام پهنه آبي شمال كشور از درياي خزر به درياي مازندران تغيير يابد اما در اواخر سال 1381 نام اين دريا مجددا به درياي خزر تغيير يافت.
كميته تخصصي نام گذاري و يكسانسازي نامهاي جغرافيايي ايران در تاريخ 30 دي سال 1381 طي بخشنامهاي با امضاي محمدرضا عارف، معاون رئيس جمهور به تمام نهادهاي دولتي ابلاغ كرد كه "جهت جلوگيري از هرگونه سوء تفاهم احتمالي و جلوگيري از تشتت آرا در زمينه نام احتمالي پهنه آبي شمال كشور، از نام «خزر» در داخل و از نام Caspian در متون خارجي قراردادها و معاهدات بينالمللي استفاده شود".
مرکز پژوهش هاي مجلس در گزارش خود چنين اقدامي را به منظور پرهيز از تكرار تجربه ناخوشايند ايران در طي سالهاي اخير درباره نام خليجفارس خوانده است.
در گزارش مرکز پژوهش هاي مجلس همچنين آمده که: "تصور عموم مردم نيز همواره بر اين بوده كه خزر ترجمه فارسي كلمه كاسپين است. از سوي ديگر، واژه خزر معمولا واژهاي فارسي و Caspian واژهاي لاتين انگاشته ميشود و اين در حالي است كه نه تنها اين تصورات كامل اشتباهند بلكه به نظر ميرسد آشفتگي نامگذاري به آشفتگي در معناي نام و در نتيجه ناآشنايي با ريشه نام دريا نيز منتهي شده است".
ماجرا چيست؟
پيش از اين نيز محمد ميرتاج الدين، نماينده تبريز در سئوالي از وزير خارجه خواسته بود علت خزر ناميدن اين دريا را توضيح دهد. وي در سئوال خود آورده بود: "در هيچ کدام از نام هاي قديمي نام خزر نبوده و از دوره قاجار اين نام مجعول و غير ايراني وارد اسناد از جمله قراردادهاي ننگين گلستان و ترکمنچاي شده است؛خزر نامي است برگرفته از قوم خزر که در بخش شمالي دريا ساکن شده اند و قومي غير ايراني و ستيزه جو ومهاجم بودند و هر از گاهي به شهرهاي ايران و ارمنستان و آذربايجان که جزو قلمرو ايران بودند هجوم مي آوردند".
هنوز به طور دقيق معلوم نيست که منشاء تحرکات اخير و از جمله گزارش روز گذشته مرکز پژوهش هاي مجلس براي تغيير نام "درياي خزر به کاسپين"، چون اظهارات عجيب منوچهر متکي در شمار امتيازاتي است که ولاديمير پوتين در سفر به تهران کسب کرده يا آنکه مقامات جمهوري اسلامي اخيرا پي برده اند که قوم خزر دين يهودي داشته اند.
کرم به بيگانگان
به عقده بسياري از مطلعان، جناح حاکم با انگيزه هاي سياسي در حال آسيب رساني اساسي به تماميت ارضي و هويت ايراني است.
اخبار غير رسمي که منابع عربي از احتمال عقب نشيني دولت ايران در مورد جزاير 3 گانه تنب کوچک، تنب بزرگ و ابوموسي انتشار داده اند و حضور خودخوانده محود احمدي نژاد در اجلاس کشورهاي همکاري عربي خليج فارس نمونه هايي از اين موارد هستند.
نمونه هاي آشکارتر، پيشنهاد سعيد جليلي دبير شوراي عالي امنيت ملي براي تغيير نام "خليج فارس" به "خليج دوستي" است.
اگر چه سخنگوي وزارت خارجه مدتي بعد اعلام کرد که منظور جليلي اين بوده که "خليج فارس، محلي براي دوستي و آرامش دولت هاي منطقه است" اما خبرگزاري رسمي جمهوري اسلامي ـ ايرنا ـ در تاريخ 9 دي ماه 86 در تيتر خبر مربوط به ديدار جليلي با يوسف بن علوي وزير امورخارجه عمان نوشته: " جليلي، عنوان « خليج دوستي» نگاه راهبردي ايران است".
در همان روز خبرگزاري جمهوري اسلامي خبر ديگري را نيز به نقل از منوچهر متکي مخابره کرد. متکي دراظهاراتي که واکنش هاي منفي بسياري را برانگيخت در خصوص سهم ايران از درياي "خزر" گفته بود: "سهم ايران از اين دريا هيچ گاه 50 درصد نبوده است و اين رقم نه منطقياست و نه قراردادي درباره آن وجود داشته است".
اظهارات وزير خارجه حتي اعتراض هيات مذاکره کننده ايران در مورد تعيين رژيم حقوقي درياي خزر را هم به دنبال داشت.
وقتي چندهفته قبل جلال طالباني اعلام کرد که قرار داد 1975 الجزاير ميان شاه سابق ايران و صدام حسين منعقد شده و نه بين جمهوري اسلامي و جمهوري عراق، نفس ها براي چند روز در سينه حبس شد اما محمود احمدي نژاد فرداي آن روز وقتي در برابر سئوال خبرنگاران قرار گرفت گفت بعدا در اين مورد اظهار نظر مي کند.
جديدترين خبر در مورد امتيازات ارضي و اقتصادي هم روز گذشته از سوي سايت غير رسمي دولت منتشر شد. سايت رجا نيوز ديروز در خبري با عنوان "ادعاي عجيب وزير خارجه کويت در بازگشت از تهران" گزارش داد که: "شيخ محمد الصباح كه هفته گذشته به تهران سفر كرده بود، در گزارشي به كميسيون امور خارجه مجلس كويت درخصوص مذاكرات با مقامات ايراني اعلام کرد ايراني ها آمادگي خود را براي كوتاه آمدن در مساله فلات قاره اعلام كرده اند.وي پس از اين نشست در گفتگو با خبرنگاران روابط دو جانبه كويت با ايران را راهبردي و بسيار تأثير گذار در تحولات منطقه دانست".
اگرچه حاميان دولت از اينکه وزير خارجه کويت در بازگشت از سفر تهران در مورد عقب نشيني ايران از "مساله فلات قاره و ذخاير عظيم ميدان نفتي آرش در خليج فارس" ابراز تعجب کرده اند، اما به نظر مي رسد اين روزها ديگر تعجبي ندارد که خيلي از ديپلمات ها با دستاني پر از تهران باز مي گردند.