سعید کمالي دهقان از سانسور در ایران مي گوید. بعنوان یک خیرنگار در حوزه ادبیات در ایران، همیشه از خودم مي پرسیدم که چرا عطش مردم براي ادبیات یعد از انتخاب شدن احمدي نژاد به ریاست جمهوري در سال 2005، بطور ناگهاني قطع شد.
زماني بود که شعر شعراي بزرگ ایراني چون حافظ، مولانا و خیام در مکالمات روزمره مردم، حتي در روستایي ترین مناطق، حضور داشت ، اما حالا اثري از کتاب، در سرزمیني که با ادبیاتش شناخته مي شد، نیست. امروز، اثري از ادبیات در زندگي ایراني نمي بینید. نویسندگان براي رساندن آثارشان به دست خواننده، درگیر چالش هاي بی پایان مي شوند. ممنوعیت هایي که توسط دولت احمدي نژاد وضع شده است، صنعت نشر را در وضعیتي بحراني قرار داده است.
محمود دولت آبادي، نویسنده رمان پرفروش ده جلدي کلیدر که به نشانه اعتراض به ممنوعیت هاي وضع شده توسط دولت، از دادن کتاب بعدي اش به ناشر سرباز زده است، مي گوید:«مقامات دولتي نه تنها باعث شده اند که ناشرین دست از کار بکشند، بلکه نویسندگان را در موقعیتي قرار داده اند که هیچ انگیزه اي براي نوشتن نداشته باشند». بعد از انقلاب اسلامي در سال 1979 در ایران، دولت سختگیري هایي را براي نشر کتاب درنظر گرفت. از آن زمان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، متولي ممنوع کردن کتاب ها قبل از چاپ شد که دلیل اصلي آن مسائل اروتیک یا مغایرت با قوانین مذهبي بود. همه کتاب ها، حتي کتاب هاي داستان باید مورد تایید قوانین اسلامي باشند.
ادبیات ایران در دوراني که محمد خاتمي در سال 1997 به ریاست جمهوري رسید و تنور فرهنگ را در ایران گرم کرد، نشانه هایي از تجدید حیات بروز داد. خاتمي اجازه چاپ تعداد زیادي کتاب را صادر کرد و فضاي فرهنگي بازتري را ایجاد کرد. اما بهار ادبیات در دوران خاتمي زودگذر بود.
زماني که احمدي نژاد به ریاست جمهوري رسید، نظام سانسور جدید در ایران آغاز بکار کرد. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي قوانین جدیدي وضع کرد که شامل کتاب هايي که در دوران خاتمی و گذشته چاپ شده بودند، هم مي شد. در نتیجه، تعداد زیادي کتاب اجازه انتشار یا تجدید انتشار پیدا نکرد.
بسیاري از آثار کلاسیک، داستان هاي معاصر و ده ها اثر پر فروش بین المللي از جمله، ترجمه فارسي "قمارباز" شاهکار داستایوسکي، "دختري با گوشوراه مروارید" اثر پرفروش تریسي شووالیه، "گور به گور" ویلیام فالکنر و بعضي از کتاب هاي ویرجینیا وولف، مارگریت دوراس، دن براون و وودي آلن، شامل این ممنوعیت ها شد.
اخیرا، سایت مخافظه کار" تابناک" درباره ترجمه فارسي رمان " خاطرات دلبرکان اندوهگین من" نوشته گابریل گارسیا مارکز، ایراداتي گرفت که با وجود اینکه از چند ماه پیش از انتشار از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي احمدي نژاد مجوز گرفته بود، ممنوع شد.
ممنوعیت ها شامل کتاب هاي فارسي هم مي شود. انتشار "خروس"، داستاني از ابراهیم گلستان، نویسنده و فیلم ساز مشهور ایراني مقیم انگلستان، با وجود داشتن مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در زمان خاتمي، توقیف شد.
تقریبا همه کتاب هاي صادق هدایت، نویسنده مشهور ایراني در سطح بین المللي و نویسنده "بوف کور" از تجدید چاپ باز ماند. روند پیچیده گرفتن اجازه رسمي براي چاپ کتاب از عوامل دیگري است که باعث مي شود نویسندگان تمایلي به چاپ آثار تازه نداشته باشند.
مجتبي پورمحسن، که مصاحبه اش با ساقي قهرمان، شاعر همجنسگراي ایراني مقیم کانادا، بهانه اي براي توقیف روزنامه شرق، معتبرترین روزنامه اصلاح طلبان شد، مي گوید:« نه ماه است که ترجمه کتاب "مرد بي وطن"، نوشته کورت ونه گات را به وزارت فرهنک و ارشاد اسلامي داده ام. تا کنون هیچ پاسخي دریافت نکرده ایم. دیگر خسته شده ام. یاراي دنبال کردن ادبیات در ایران را ندارم». او معتقد است که وزارت ارشاد بصورت دلبخواهي اجازه صادر مي کند و مي گوید:« در متاب کورت ونه گات موردي براي سانسور وجود ندارد». پور محسن یک مجموعه شعر با عنوان "تانگوي تک نفره" هم دارد که شش ماه در انتظار گرفتن مجوز رسمي مانده بود.
انتظار طولاني براي گرفتن مجوز نشر، تنها مشکل نویسندگان ایراني نیست.یعقوب یادعلي، داستان نویس ، چهل روز به خاطر فراز هایي از داستان "آداب بي قراري" که مجوز چاپ هم داشت، بطور غیر قانوني توسط دولت زنداني شد. اتهام او توهین و افترا بود و به سه ماه زندان و نوشتن سه مقاله اجباري، محکوم شد. این اقدامات باعث اعتراض شدید نویسندگان ایراني شد که معتقد بودند دولت به تخیل نویسنده تجاوز کرده است.
رضا قاسمي، داستان نویس مطرح ایراني مقیم فرانسه، اخیرا آخرین داستانش را با عنوان "وردي که بره ها مي خوانند" را در قالب پي دي اف در اینترنت منتشر کرده است تا با سانسور دولت و روند دریافت مجوز روبرو نشود. کتاب قاسمي با چنان استقبالي از سوي جامعه بزرگ وبلاگ نویسان ایراني مواجه شده است که اگر در قالب کاغذ بچاپ رسیده بود، چنین استقبال گرمي از آن نمي شد.
منبع: آبزرور 6 ژانویه