مقامات ايالات متحده می گويند سازمان سيا در سال 2005 یک عمليات مخفی برای تضعيف برنامه هسته ای ايران اجرا کرده است. اين عمليات از طريق ترغيب برخی افراد کليدی برای خروج از نظام ایران انجام شد ؛ تلاشی که همکاری تعدادی از افراد سودمند را به دنبال آورده است.
برنامه افشا نشده قبلی که مقامات سيا نام "تخليه مغزها" به آن داده اند، در واقع بخشی از فشارهای امنيتی است که دستور اجرای آن دو سال پيش توسط کاخ سفيد صادر شده بود.
اطلاعات جمع آوری شده به اين طريق، قسمت اصلی گزارش انتشار يافته ايالات متحده را تشکيل می دهد. اين گزارش مدعی توقف کار بر روی توسعه جنگ افزار هسته ای توسط ايران در سال 2003 است. مقامات از ذکر ميزان ارتباط اين اطلاعات با برنامه های اجرايی توسط سازمان سيا، شامل استخدام افراد خارج شده از دستگاه ايران، خودداری کرده اند.
هرچند تلاش های سازمان سيا در به کارگيری اين افراد بخشی از برنامه جمع آوری اطلاعات از توانمندی های هسته ای تهران بوده است، اما هدف آن بازداشتن دانشمندان کليدی، مقامات نظامی و ساير کارکنان از پيگيری برنامه زمانبندی شده هسته ای بوده است.
ترغيب دانشمندان و مقامات نظامی برای ترک خدمت، مهمترين بخش از صف آرايی سيا برای دستيابی به اهدافش از زمان جنگ سرد تا کنون بوده است. اما مقامات می گويند آن برنامه ها در عمل به دنبال تضعيف قابليت ها نبوده اند چرا که اعتقاد مقامات ايالات متحده اين است که دانش هسته ای ايران آنقدر کم است که قابل نابودی است.
اين برنامه موفقيت محدودی داشته است. مقامات می گويند کمتر از شش ايرانی با مشاغل مهم از کار خارج شدند و هيچ کدام در موقعيتی نبودند که بتوانند اطلاعات جامعی از برنامه هسته ای تهران بدهند.
کاخ سفيد دستور پيگيری تلاش های بيشتر را برای گردآوری شواهدی محکمتر از پيشرفت ايران در ساخت بمب هسته ای صادر کرد. يک مقام ايالات متحده با ذکر خلاصه ای از مجموعه تلاش ها برای گردآوری اين اطلاعات گفت، دولت بوش "به اطلاعات بيشتری درباره برنامه هسته ای ايران نياز داشت."
او گفت: "تصور نمی کنم آنها حتی فکر اين را هم می کردند که اطلاعات بدست آمده نشان بدهد برنامه متوقف شده است."
سخنگوی سازمان سيا از ابراز نظر در مورد تلاش برای خارج کردن افراد از دستگاه های ايران خود داری کرد. او گفت: "در حال حاضر، سازمان درمورد چنين ادعاهايی، ابراز نظر نمی کند."
تصميم دولت در گردآوری اطلاعلات درباره ايران در سال 2005، چرخش موضع کاخ سفيد پس از انتخاب بوش برای اولين دوره رياست جمهوری تلقی می شود. مقامات اسبق سيا می گويد اين سازمان نيروی زيادی را صرف موضوع ايران کرده و حدود 100 مامور و تحليلگر را تا پايان دوره دولت کلينتون به کار گماشته بود. اما اين ترتيب در اوايل کار دولت بوش با دستور انتقال نيروها به بخش های ديگر به کمتر از دو جين تقليل پيدا کرد.
يک مقام سابق سيا که در آن زمان پست بالايی داشته می گويد: "وقتی بوش آمد، آنها کاملاً به موضوع ايران بی علاقه بودند. ايران از کانون توجه خارج شد وهمه نگاه ها به عراق معطوف شده بود."
پال گميجليانو، سخنگوی سيا، در باره تصميم گرفته شده در کاهش تعداد نيروهای مربوط به موضوع ايران گفت: "ايران مدت زمان طولانی است که در صدر توجه ايالات متحده است."
مقامات می گويند عليرغم کاهش نيروها در اين زمينه، ساير واحدهای سازمان سيا نظير شاخه ضد تکثير سلاح های هسته ای مشغول رديابی شبکه های وابسته به ايران و ساير اهداف بوده اند.
تلاش های به عمل آمده از حد سيا فراتر رفته و سازمان امنيت ملی-مسوول استراق سمع مکالمات خارج کشوری- و دفتر ملی تحصيل اطلاعاتی – مسوول فعاليت ماهواره های جاسوسی- را هم دربر گرفته است.
برنامه افراد خارج شده از سيستم ايران در زمان مديريت سيا توسط پورتر جی گروس تدوین شد. او سپس سازمان را ترک کرد. به گفته مقامات سابق اين عمليات، سازمان ده ها نفر از ايرانيان را بر اساس معيارهای واحدی به عنوان هدف برای خروج از دستگاه مشخص نمودند. "اگر اين ها از سیستم ايران خارج می شدند، می توانستند بيشترين اثر را در کاهش يا توقف روند امور بر جا بگذارند."
مقامات می گويند هيچکدام از افراد خارج شده از دستگاه در برنامه هسته ای ايران، افراد کليدی نبودند و قادر به ارايه اطلاعات فراگير از تلاش های ايران در اين زمينه نبوده اند.
مقام اسبق ايالات متحده می گويد: "آيا آنها افرادی را برای جايگزينی اينها داشتند؟ هر کشوری دارد. اما ما روند برنامه را کند کرديم."
هويت افراد ياد شده به دقت مخفی نگاه داشته شده است. معذالک، سال جاری زمزمه هايی از دخالت سازمان سيا در ترک خدمت معاون اسبق وزارت دفاع ايران، عليرضا اصغری، که در خلال ديدارش از ترکيه مفقود شده، به گوش رسيد.
مقامات می گويند برنامه سيا پس از بحث های بسيار ميان کاخ سفيد و سازمان، بر سر حجم و محدوده عمليات به جريان افتاد. مقامات شورای امنيت ملی اصرار داشتند که سازمان سيا اين برنامه را تا حد ممکن گسترده تر کند و اين پيام را به شبکه ايرانی ها برساند که ايالات متحده آماده کمک به همه مقامات برای خروج از ايران و اسکان آنها در جای ديگر هستند.
اما مقامات سيا ترجيج دادند برنامه را در شکل محدود برای افراد زير نظر قرار گرفته به اجرا درآورند تا توجه سيستم امنيتی ايران را جلب نکند. با اين حال، مقامات سيا فکر می کنند سازمان امنيت ايران به دقت مقامات دخيل در برنامه هسته ای و افراد سياسی مرتبط را زير نظر داشته است.
برنامه " تخليه مغزها" جزء آخرين تلاش ها در ليست بلند بالای اقدامات سيستم امنيتی ايالات متحده عليه ايران جای دارد. راه اندازی آن در زمانی صورت گرفت که افراد رييس جمهور انتظار دريافت گزارش های خانمان برانداز امنيتی عليه ايران و ساير کشورهای دست اندکار توليد سلاح های هسته ای، شيميايی و بيولوژيک را داشتند.
يک مقام امنيتی ارشد ايالات متحده در خلال گفتگوی کوتاهی با خبرنگاران در هفته گذشته گفت ايران "سخت ترين هدف امنيتی موجود" است.
او گفت: "منظورم اين است که در مقايسه با آنها، کره شمالی يک دولت باز و شفاف است."
منبع: لس آنجلس تايمز – 9 دسامبر