پشت پرده تحريم اورينتال کيش - دوشنبه 19 آذر 1386 [2007.12.10]
فرشته پاک نظر
در حاليکه رسانه هاي ايراني به دستور شوراي عالي امنيت ملي اين کشور از هرگونه بحث درباره عواقب تحريمهاي بين المللي منع شده اند، مدير يک شرکت نفتي خصوصي در تهران از نقش رسانه هاي نزديک به جريان اقتدارگرا در تحريم اين شرکت پرده برداشت.
مهندس ابوالقاسم امام موسوي مدير عامل اورينتال کيش درباره قرار گرفتن نام اين شرکت در ليست تحريم آمريکا
به يک خبرگزاري گفت: "وزارت خارجه آمريکا چندي پيش بيانيهاي تحليلي را منتشر کرد که همين تحليل بعدها تبديل به بيانيه تحريم شرکت شد. در اين بيانيه اسم اورينتال کيش به عنوان شرکتي تحت مالکيت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي برده شده است".
او افزود: "استدلال و استناد آمريکا براي قرار دادن نام شرکت در ليست تحريم، مصاحبه و خبرهايي بود که در خبرگزاري فارس و چند روزنامه از جمله کيهان و نشريه «آپ استريم» در مورد فروش شرکت به قرارگاه خاتم الانبيا سپاه پاسداران درج شده بود".
به اعتقاد مديرعامل اورينتال کيش آمريکا بدون بررسي و تحقيق و تنها براساس اين اخبار شرکت را در ليست تحريم خود قرار داده است: "در خبرها تنها اعلام شده بود که شرکتي در حال مذاکره براي فروش به چند مجموعه از جمله سپاه پاسداران است. بعدها اين شرکت فروخته ميشود. آيا آمريکا بررسي کرده که اساسا اروينتال فروخته شده يا خير؟ در اين صورت آيا تحقيقي درباره اينکه اورينتال در نهايت به چه مجموعهاي فروخته شد انجام داده است؟!"
هر چند امام موسوي در اين مصاحبه از دولت آمريکا انتقاد کرده است که چرا بدون تحقيق اورينتال کيش را تحريم کرده، اما نکته قابل تأمل در سخنان او اين است که زمينه ساز چنين تحريمي رسانه هاي نزديک به جريان حاکم بوده اند.
سابقه
اورينتال کيش يک شرکت حرفه اي حفاري نفت است که علاوه بر ايران در برخي نقاط ديگر جهان نيز فعاليت دارد. اما پس از اوج گيري درگيري هاي لفظي و رسانه اي ميان حاميان هاشمي رفسنجاني و حاميان محمود احمدي نژاد، سيروس ناصري که از مديران اين شرکت بود توسط رسانه هاي نزديک به دولت متهم به همکاري با کشورهاي غربي در پرونده هسته اي شد. اما برخي ناظران معتقدند متهم کنندگان ناصري هيچ انگيزه اي جز فراري دادن اين شرکت بزرگ حفاري از ايران و طراحي نقشه اي براي تصاحب شرکت او و شرکايش نداشتند. چرا که ناصري پيش از عضويت در تيم مذاکرات هسته اي نيز مشغول فعاليت هاي اقتصادي خود بود که به دليل قدرت لابي و تخصصش در مذاکره از سوي حسن روحاني براي عضويت در تيم مذاکرات دعوت شد.
خبرگزاري فارس و روزنامه کيهان اما مثل خيلي از پروژه هاي ديگر اين کار را نيز با هم شروع کردند. آنها ابتدا جنگ رواني شديدي را عليه اورينتال کيش به راه انداختند و اين شرکت را متهم به پرداخت رشوه کردند. آنان براي اينکه اشارات محمود احمدي نژاد درباره آنچه که مافياي نفتي مي خواند، مرجع خودش را پيدا کند از اين شرکت به عنوان مصداق بارز مافياي نفتي نام بردند.
پس از اين حملات رسانه اي بود که دستگاه قضايي ايران هم وارد ميدا شد و يک پرونده اتهامي در شعبه 1192 دادگاه عمومي جزايي مجتمع قضايي ويژه امور اقتصادي تهران براي اين شرکت گشوده شد که اتهام اصلي نيز پرداخت رشوه براي اخذ غير قانوني پروژه فاز هاي 9 و 10 پارس جنوبي بود.
اما همان زمان وزير نفت وقت اعلام کرد که "تخلفي از سوي شركت اورينتال كيش در زمان برنده شدن اين شركت در قرارداد پروژه فازهاي 9 و 10 طرح توسعه ميدان گازي پارس جنوبي صورت نگرفته است و اين شركت تنها بر اساس ارايه حداقل قيمت به عنوان برنده اين مناقصه شناخته شده است".
دفاعيات زنگنه البته هيچ گاه مورد قبول رسانه هاي جريان اقتدار گرا نبود و آنها باز هم دولت اصلاحات و وزير نفتش را متهم کردند که خود زمين ساز به وجود آمدن مافياي نفت بوده اند. اگرچه زنگنه نيز پاسخ آنان را به صراحت داد. او اعلام کرد کساني از مافياي نفت سخن مي گويند که خودشان مي خواهند بي ضابطه پروژه هاي نفتي را از ما بگيرند و هنگاميکه مي گوييم نمي شود، مافياي نفت را فرياد مي زنند.
در چنين شرايطي احمدي نژاد هم براي مقابله با اين مافياي ادعا شده حاج صادق محصولي را به مجلس معرفي کرد تا سکاندار هدايت وزارت نفت دولت نهم شود. اما معرفي محصولي ابهامات را درباره حسن نيت جريان حاکم زياد کرد. چرا که محصولي خود از کساني بود که پرونده قطوري از فساد در حوزه نفت داشت و از اين طريق توانسته بود ثروتي افسانه اي را فراهم کند. اين بود که افکار عمومي درباره ماجراي اورينتال کيش و حسن نيت دولتي ها ترديد کرد.
برائت، پس از چند سال اتهام
بالاخره پس از مدتها کش و قوس، دستگاه قضايي ايران رأي به برائت اورينتال کيش داد و اين شرکت با رأي قاضي موسوي از اتهامات وارده تبرئه شد. اما بازهم خبرگزاري فارس و روزنامه کيهان نا اميد نشدند و تصميم گرفتند اين بار مالکان اورينتال کيش را ودار به فروش زير قيمت شرکت کنند. بنابراين خبرگزاري فارس بلافاصله پس از حکم دادگاه خبر داد: "شركت اورينتال اويلكيش پس از اعلام حكم دادگاه تجديد نظر تهران و تبرئه شدن از اتهام، تصميم گرفته در قرارگاه سازندگي خاتمالانبياء(ص) كه ارگان سپاه پاسداران انقلاب اسلامي است، ادغام شود".
قرار گاه سازندگي خاتم نيز وارد مذاکره با مديراني شد که تا ديروز متهم به فساد اقتصادي و سرکردگي مافياي نفتي شده بودند. گفته مي شد که آنها پيشتر نيز به مديران اورينتال هشدار داده بودند که نبايد وارد اين عرصه شوند و بهتر است که شرکت خود را بفروشند که آنزمان مالکان شرکت از اين در خواست امتناع کردند. اما آنها پس از جنجالي که درباره فازهاي 9 و 10 پارس جنوبي به وجود آمد، دريافتند که موضوع خيلي جدي تر از آن است که بخواهند مقاومت کنند و لذا تصميم به فروش گرفتند. ولي رقمي که قرارگاه خاتم پيشنهاد داده بود، مورد قبول مديران اورينتال کيش قرار نگرفت.
در اينباره يک عضو هياتمديره شركت اورينتال اويلكيش در گفتوگو با ايسنا، از مراحل نهايي مذاكرات براي امضاي قرارداد واگذاري اين شركت به قرارگاه سازندگي خاتم الانبياء(ص) خبر داد.
وي با تاييد خبر واگذاري اين شركت با تمام تجهيزات و سرمايه به قرارگاه سازندگي خاتمالانبياء(ص) افزود: "در صورت امضاي اين قرارداد شركت حفاري اورينتال اويلكيش با مجموعه تاسيسات، تجهيزات و دكلهاي حفاري در خشكي و دريا به اين قرارگاه واگذار شده است".
اين عضو هيات مديره اورينتال اويلكيش خاطرنشان كرد: "مبلغ 90ميليون دلار اعلام شده توسط برخي رسانهها ارزش قبلي سرمايهگذاري اورينتال اويلكيش بوده است و در حال حاضر اين رقم بسيار بيشتر است".
ولي قرارگاه سازندگي خاتم که از موقعيت تضعيف شده شرکت پس از حملات رسانه اي و دادگاهَي شدن مديرانش خبر داشت، حاضر نبود رقم بالاتري بپردازد و مي خواست با قيمتي که در حد قيمت يکي از دکل هاي نفتي شرکت بود آنرا خريداري کند.
اما خبرگزاري فارس پيش از نهايي شدن قرارداد خريد و اعلام نظر مالکان شرکت از قطعي شدن خريد خبر داد و با خوشحالي اعلام کرد: "در مورد مديريت پروژهها بايد تصميمگيري جداگانهاي صورت گيرد".
آنها حتي با علم به مخالفت مالکان شرکت با فروش آن به قرارگاه سازندگي خاتم، همچنان از قطعي شدن فروش اورينتال کيش سخن گفتند و آنرا در بوق و کرنا کردند. هر چند مي دانستند که چنين قراردادي منعقد نشده است اما گويا پروژه ديگري در راه بود.
با ادامه اين روند دولت آمريکا که در تدارک گسترش دايره تحريمها و تحريم سپاه پاسداران بود، دچار همان اشتباهي شد که خبرگزاري فارس و روزنامه کيهان برايش زمينه سازي کرده بودند و براي آن لحظه شماري مي کردند. دولت ايالات متحده، شرکت اورينتال اويل کيش را نيز به عنوان يکي از زير مجموعه هاي سپاه پاسدارن در ليست تحريم قرار داد و بدين ترتيب مشکلات زيادي را براي سهامداران جديد اين شرکت فراهم کرد.
ادامه تلاش براي تصاحب ارزان؟
هر چند سهامداران جديد که چندي پيش شرکت را خريداري کرده اند بناي کار سياسي ندارند و مدعي هستند که شرکت تحت مالکيت آنها يک شرکت حرفه اي است، اما شايد کساني که تا کنون در انديشه تصاحب ارزان قيمت اين شرکت بودند حتي فعاليت حرفه اي را نيز بر نمي تابند و تمام تلاش خود را انجام دهند تا باز هم مالکان شرکت وادار به فروش اين شرکت بزرگ نفتي شوند. همانگونه که مالکان پيشين وادار به فروش شدند، مالکان جديد نيز بايد وادار شوند تا شرکت را بفروشند.
اکنون سخنان دو سال پيش زنگنه شايد آنقدر مهم باشد که دوباره کارشناسان و تحليلگران وادار به مرور آن شوند. شايد هم با اشارات زنگنه به کساني که دنبال رانت هاي نفتي بودند و فرياد مقابله با مافيا سر مي دادند اکنون مشخص شود که مافياي اصلي نفت کجا خانه کرده است.