دن مورفي
پس از گزارش سازمان امنيت ايالات متحده مبني بر توقف احتمالي برنامه تسليحات هسته اي ايران در چهارسال قبل، اين کشور به طور غير مترقبه با استقبال گرم اعراب منطقه روبرو شده است. همسايگان عرب ايران، همگي متحدان نزديک ايالات متحده محسوب مي شوند.
بازيگران منطقه بخصوص در تلاش براي برخورد ديپلماتيک با ايران هستند و به اعتقاد تحليلگران، رضايت حسابگرانه آمريکايي ها را هم براي اين کار، جلب کرده اند.
مصر به عنوان تنها کشور عرب که روابط کامل سياسي با ايران ندارد، هفته جاري يک نماينده بلند پايه را براي اولين بار پس از انقلاب سال 1979 به تهران اعزام کرد. روسيه گفت کار بر روي نيروگاه هسته اي غير نظامي ايران را از سر مي گيرد.
از سوي ديگر، دعوت امير قطر از محمود احمدي نژاد براي حضور و سخنراني در نشست شوراي همکاري خليج فارس در اوايل ماه جاري، در نوع خود براي اولين بار اتفاق افتاد. ايران نيز اعلام کرد که عربستان از آقاي احمدي نژاد براي شرکت در مراسم حج در مکه دعوت به عمل آمده است. اين رويداد براي اولين بار پس از انقلاب سال 1979 روي مي دهد، گرچه احمدي نژاد براي بار چهارم است که به حج مي رود.
عماد جاد، يک کارشناس سياست منطقه اي در مرکز تحقيقات الاهرام در قاهره که وابسته به دولت مصر است، مي گويد قطر نمي توانسته بدون تفاهم با آمريکايي ها دست به دعوت احمدي نژاد براي حضور در نشست شوراي همکاري خليج فارس بزند. "فکر نمي کنم مصر هم ديپلماتي را به ايران بفرستد، بدون آنکه چراغ سبزي به آنها نشان داده شده باشد.همه اين ها جزيي از يک استراتژي است و من فکر مي کنم اين استراتژي آمريکايي است که ضمن متوقف نگه داشتن برنامه هسته اي، شرايط را دوستانه تر کند."
استراتژي که در حال حاضر به کار گرفته شده، شباهت بسيار به خط مشي دارد که قبل از تصميم آمريکايي ها براي حمله به عراق دنبال مي شد و بازهاي ايالات متحده آنرا شکست خورده مي دانستند.
در آن زمان طرفداران اشغال عراق با اعلام اينکه عراق زير فرمان صدام حسين و در واکنش به تحريم هاي سازمان ملل در حال تهيه سلاح هاي کشتار جمعي است، سياست مدارا را ناکارآمد دانستند. در حاليکه بعدها معلوم شد صدام چنين سلاحهايي نداشته. تحليگراني نظير آقاي گاد به اين نکته مي رسند که اشغال عراق از سوي ايالات متحده، مقدمه تغييرات در ايران بوده است.
او مي گويد: "تصميم ايران (براي توقف برنامه تسليحاتي) در پاييز 2003 گرفته شده... يعني حداقل شش ماه بعد از اشغال عراق. پس مساله در اينجا تحريم ها نيست بلکه اشغال است. اگر دولت بوش به اين نتيجه مي رسيد که ايران برنامه تسليحات هسته اي را ازسرگرفته، سياست آنها دوباره تغيير مي کرد."
در واقع، علي رغم همه دلگرمي هايي که به برآوردهاي موجود در گزارش سازمان امنيت ملي ايالات متحده گره خورده، نگراني ها همچنان باقي است. ايالات متحده براي تصويب تحريم هاي جديد عليه ايران فشار بيشتري وارد مي کند، وزير امورخارجه آمريکا روز چهارشنبه در مصاحبه با آسوشيتد پرس از ايران به عنوان يک "خطر" نام برد و همه اين ها از حمايت فرانسه و آلمان هم برخوردار است.
نيکلاي سارکوزي، رييس جمهور فرانسه روز پنجشنبه گفت: "عليرغم شواهد جديد، همه در مورد اين حقيقت متفق القول هستند که رهبران ايران تمايل به در اختيار داشتن سلاح هسته اي دارند." او اضافه کرد: "چرا ما بايد از تحريم ها چشم پوشي کنيم... چيزي که جلوي ايران را تا حالا گرفته، تحريم ها و سخت گيري ها است."
حتي بعضي از اعضاي برجسته بازهاي آمريکا مي گويند اعمال تحريم ها بهترين شيوه مهاراست. ديويد فرام، نويسنده اسبق متن هاي سخنراني بوش که به ابداع عبارت "محور شرارت" معروف است، هفته جاري در روزنامه کانادا نشنال پست نوشت برآوردهاي سازمان امنيت ملي يک "حقيقت سياسي بنيادي است که از نظر سياسي حمله به تاسيسات هسته اي را براي دولت بوش غير ممکن ساخته است."
او گفت: "هدف غرب بايد بر ايجاد فاصله ميان رژيم و مردم ناراضي اين کشور باشد، همانطور که دولت ريگان در دهه 1980 کشورهاي کمونيست اروپاي شرقي را منزوي و بي اعتبار ساخت."
يک ديپلمات غربي در قاهره، که نخواست نامش فاش شود، گفت يکي از دلايل رفتار عربستان سعودي و مصر، ايجاد فضاي لازم بري مانور دادن اصلاح طلبان ايراني است. او گفت هدف تغيير موضع اين کشورها آن است که به ايران نشان دهند به ازاي همکاري بر سر مساله هسته اي، فوايدي وجود دارد. ضمناً شرايطي را به وجود آورند که به اصلاح طلبان ايراني در داخل، انگ عوامل قدرت خارجي زده نشود.
اين ديپلمات گفت: "حالا براي مدتي اوضاع با تهديدات ديپلماتيک کمتري روبرو خواهد بود. و اين تا زماني است که احمدي نژاد دست به اقدام تحريک آميز جديدي نزند."
خبرگزاري دولتي ايران نيز ديدار روز چهارشنبه ميان حسين ديرار، معاون وزير خارجه مصر، و منوچهر متکي، وزير امورخارجه ايران، را سازنده اعلام کرد. احمدي نژاد خواستار عادي سازي سريع روابط شد و به خبرنگاران گفت "من حاضرم به مصر بروم."
هنوز مدت زيادي از آخرين تلاش نافرجام ايران و مصر براي از سرگيري روابط در چهار سال پيش نمي گذرد. مصر بعد از انقلاب سال 1979 به شاه سابق ايران پناه داد. انور سادات، رييس جمهور وقت مصر که پذيراي شاه شد و با اسراييل هم صلح کرد، در سال 1981 ترور شد و دولت ايران نام يکي از خيابان هاي تهران را به افتخار عامل ترور آقاي سادات، خالد اسلامبولي، نامگذاري کرد.
مصر تغيير نام اين خيابان را به عنوان پيش شرط از سرگيري روابط اعلام کرده است. ايران هم در آن زمان موافقت کرد اما احمدي نژاد به عنوان شهردار وقت ايران، هرگز اين کار را انجام نداد.
منبع: کريستين ساينس مانيتور – 14 دسامبر