در بحبوحۀ بحث داغ در خصوص ادعاي جرج بوش مبني بر اينکه بلندپروازي هاي هسته اي ايران مي تواند آغازگر جنگ جهاني سوم باشد، ارزيابي رسمي سازمان ملي اطلاعات آمريکا (ناي) شکي به همگان وارد کرد. قصد واقعي اين گزارش دربارۀ برنامه هسته اي ايران هر چه که باشد، پيامدهاي ذيل را بدنبال داشته است:
اين گزارش باعث شد که رژيم ايران آن را بعنوان دليل و مدرک طبيعت صلح آميز فعاليت هاي هسته اي ايران تلقي کند. گزارش ناي بي نهايت به تندروهاي ايران اعتماد به نفس و اطمينان خاطر مجدد دربارۀ موضع گيري جسورانه آنها داد و "گارد ساحلي سپاه پاسداران انقلاب" را تشويق کرد در عبور و مرور ناوگان هاي جنگي آمريکا در تنگه هرمز اختلال ايجاد کنند. اين گزارش بعنوان يک عامل بازدارنده در برابر هرگونه حمله پيشگيرانه به ايران، روسيه را بر آن داشت اولين محموله اورانيوم غني شده را به نيروگاه هسته اي بوشهر انتقال دهد. به علاوه، ناي روسيه و چين را تحريک کرد به شدت در برابر تحريم هاي شوراي امنيت سازمان ملل موضع گيري کنند. گزارش ناي بوش را از قيد فشارهاي فزاينده رواني که توسط نئومحافظه کاران واشنگتن به منظور اتخاذ گزينه نظامي بر عليه ايران اعمال مي شد، رها کرد. و بالاخره اين گزارش به صلح دوستان آمريکا و ساير نقاط جهان اطمينان داد که ايالات متحده ريسک جنگ ديگري را در خاورميانه نخواهد پذيرفت.
کل اين رويدادها مادامي که به بحران هسته اي ايران مربوط شود، نسبتا ً خوش بينانه است. اما ما نبايد تفسير بدبينانۀ گزارش ناي را نيز از نظر دور کنيم. با اندکي تخيل و ترديد مي توانيم ابعاد ناخوشايند اين گزارش را در ذهن مجسم کنيم. اول اينکه، با تکيه بر عقل سليم مي توانيم به اين نتيجه برسيم که سازمان اطلاعات آمريکا آنقدر ساده لوح نيست که حتي اسناد و مدارک غيرمحرمانه را که مي توانند منافع استراتژيک آمريکا را به خطر بيندازند، فاش کند.
دوم اينکه کل اين موضوع مي تواند باعث انتشار اطلاعات نادرستي شود که تصميم گيرندگان ايراني را گمراه کند و با هدف محک زدن عکس العمل تندروهاي ايران، دامي براي آنها بگستراند. و سوم اينکه هدف از اين گزارش مي تواند قانع کردن آمريکايي ها و جامعه بين الملل دربارۀ اين موضوع باشد که استراتژي سختگيرانه آمريکا در مقابل ايران به حق درست بوده است تا جايي که ايران در پي فشارهاي روزافزون، از اهداف هسته اي خود در سال 2003 صرفنظر کرد. اما بر همين اساس ايران مي تواند مجددا ً برنامه هسته اي خود را هر زمان آغاز کند.
مقامات بلندپايه و مشاوران نزديک به رئيس جمهور آمريکا در حاليکه اين گزارش را "مثبت" مي خوانند، معتقدند که خطر ايران هسته اي همچنان "جدي" است. به عقيده آنها، يافته هاي اين گزارش تأييد مي کنند که آمريکا "حق داشته نگران" بلندپروازي هاي هسته اي ايران باشد و "استراتژي درستي" را اتخاذ کرده است. اين خود بوضوح نشان مي دهد که کاخ سفيد به هيچ وجه قصد ندارد از مواضع ابتدايي خود در قبال ايران عقب نشيني کند. به اعتقاد بوش، گزارش ناي يک "سيگنال هشداردهنده" بشمار مي رود. از آنجا که ايران هنوز در تلاش است اورانيوم را غني کند و مي تواند هر زمان برنامه تسليحاتي خود را از سرگيرد، ديدگاه بوش دربارۀ اينکه ايران همواره يک خطر تلقي مي شود، "تغيير نکرده است." به اعتقاد او، گزارش ناي "فرصتي براي آمريکاست تا جامعه بين الملل" را در جهت تشديد فشارها بر رژيم ايران به منظور به تعليق درآوردن تلاش هاي غني سازي اورانيوم متحد کند.
به رغم اين واقعيت که بوش اخيرا ً در ابراز بيانات علني خود محتاط تر عمل کرده است، اما هنوز بنظر مي رسد که او ديدگاه جنگ طلبانه نئومحافظه کاران واشنگتن را منعکس مي کند. به اعتقاد او، با وجود گزارش ناي مبني بر توقف فعاليت تسليحاتي ايران، اين کشور همواره تهديدي براي جهان بشمار مي رود. با توجه به اين موضوع، سفر اخير بوش به خاورميانه مي تواند بخشي از تلاش او براي از بين بردن هرگونه سوءتعبير در خصوص گزارش ناي از سوي متحدان آمريکا در منطقه باشد و اينکه به آنها نسبت به تعهد آمريکا برعليه چالش هسته اي ايران اطمينان خاطر دهد. ترديدي نيست که گزارش ناي اين تأثير را داشته است که برنامه هسته اي ايران را از اولويت سياست خارجي کشورهاي پنج بعلاوه يک به ويژه آمريکا خارج کرده است.
با همه اين تفاسير، گزارش ناي تنها يک سردرگمي لحظه اي ايجاد کرده است. هيچ اقدام اصولي براي تغيير روند بحران هسته اي ايران صورت نگرفته است. اما بنظر مي رسد اختلافات چنداني ميان اعضاي دائمي شوراي امنيت در خصوص حفظ شهرت و اعتبار اين شورا وجود ندارد. بنابراين، از آنجا که ايران همچنان خواسته هاي شوراي امنيت سازمان ملل را در خصوص توقف غني سازي اورانيوم ناديده مي گيرد، موضوع تحريم ها همچنان به قوت خود باقي است. مناظره ميان اعضاي دائمي شوراي امنيت در خصوص شدت سومين قطعنامه تحريم ها بر عليه ايران در هفته هاي آتي به نتيجه خواهد رسيد.
منبع: ديلي استار، 4 فوريه